Produced by Les and Arlyn Kerr

R. L. STEVENSON

Doktoro Jekyll
kaj
Sinjoro Hyde

Kun permeso de Longmans & Co

Tradukita de
WILLIAM MORRISON, F. B. E. A.
kaj
WILLIAM W. MANN

LONDON, W. C.
THE BRITISH ESPERANTO ASSOCIATION
133-136, High Holborn

ROBERT LOUIS STEVENSON (Robert Lui Stivnson) naskigxis en Edinburgo en la jaro 1850. Sola filo de suficxe ricxaj gepatroj, li estis grave malhelpata, dum sia tuta vivado, de la sxargxo de malbona sano. Kiam, ankoraux knabo, li devis resti en lito, lia patrino kaj lia vartistino legadis al li tage kaj nokte cxiajn rakontojn kaj historiojn. Tiel estis frue vekita en li la instinkto de l' auxtoreco. Edukita en la skota cxefurbo, li studadis la legxosciencon kaj farigxis advokato. Dum sia libertempo, li vojagxis alilande kaj unu el tiuj ekskursoj li priskribas en sia unua verko, <<An Inland Voyage>> (Enlanda Vojagxo). La verko, tamen, kiu unue alportis al li publikan famon, estis tiu nun tradukita en la sekvantaj pagxoj. Post la morto de sia patro en 1887, li forlasis Edinburgon kaj Euxropon por sercxi bonan sanon, kaj fine, post multaj vagadoj li faris al si hejmon en Vailima en la Samoa insularo, kie li mortis en 1894.

La verkoj de Stevenson estas diversaj, cxar li estis poeto, romanisto, vojagxinto, moralisto kaj biografiisto. Li havis senteman kaj delikatan fantazion, kaj li posedis stilon, kiu pro sia gracio kaj sia fleksebleco estis malofte egalita.

Prezentante tiun cxi tradukon al la mondo esperanta, ni deziras esprimi niajn grandajn dankojn al S-ro J. M. Warden, Edinburgo, kaj al S-ro G. D. Buchanan, Glasgovo, pro iliaj grandvaloraj kritikoj kaj sugestioj.

Oktobro 1909.
W. Morrison, Edinburgo.
W. W. Mann, Londono.

Doktoro Jekyll kaj Sinjoro Hyde

La rakonto pri la pordo

Sinjoro Utterson, la legxisto, estis homo kun malglata vizagxo neniam lumigata de rideto; malvarma, mankhava, kaj embarasata en sia parolado; malrapida en la sentesprimo; malgrasa, longa, polva, enuiga, kaj tamen iel aminda. CXe amikaj kunvenoj, kaj kiam la vino estis laux lia gusto, io eminente homa brilegis en liaj okuloj; io, ja, kio neniam penetris en lian interparoladon, sed kio parolis ne nur per tiuj silentaj simboloj de la postmangxa vizagxo, sed pli ofte, kaj lauxte, per la agoj de lia vivo. Al si li estis severega; trinkis gxinon kiam li estis sola por mortigi inklinon al la grandaj vinoj; kaj, kvankam li gxuis la teatron, li ne estis transpasinta la sojlon de teatro kiu ajn dum dudek jaroj. Sed por aliaj, li havis elprovitan toleremon, kelkfoje mirante preskaux kun envio, la altpremecon de vervo kaj energio evidentigatan de iliaj malbonaj agoj; kaj en ia ekstrema okazo, li estis pli inklina helpi ol riprocxi.

--Mi inklinas al la herezo de Kain, li kutimis kurioze diri, mi lasas mian fraton iri al la diablo laux sia propra maniero.--En tiu cxi rolo, la sorto ofte faris, ke li estu la lasta bonreputacia konato kaj la lasta bona influo en la vivo de subirantaj homoj. Kaj al tiaj, dum ili dauxrigis viziti lian cxambraron, li neniam elmontris ecx nuancon de sxangxo en sia mieno.

Por Sinjoro Utterson sendube tio estis facila faro, cxar ecx en sia plej bona humoro li estis sindetenema, kaj ecx liaj amikigxoj sxajnis esti fonditaj sur simila universaleco de bonkoreco.

Jen la signo de modesta homo: akcepti sian amikan rondon pretfaritan el la manoj de la okazo; kaj tio estis la maniero de tiu legxisto. Liaj amikoj estis el liaj propraj samsanganoj, aux tiuj kiujn li konis dum plej longa tempo; liaj preferoj, same kiel la hedero, kreskis kun la tempo; ili necesigis nenian specialan tauxgecon cxe sia objekto. De tio sendube naskigxis la ligo, kiu kunligis lin kun S-ro Richard Enfield[1], lia malproksima parenco, la konata urba elegantulo. Kion tiuj du povis vidi unu en la alia, aux kiun temon komunan al ambaux ili povis trovi, tio estis por multaj personoj <<nukso por fendi>>. Tiuj, kiuj renkontis ilin dum iliaj cxiudimancxaj promenadoj, raportis, ke ili kutime diras nenion, sxajnas strange malgajaj, kaj akceptadas kun videbla sengxenigxo la alvenon de amiko. Malgraux tio, la du viroj plej alte sxatis tiujn ekskursojn, taksis ilin la cxefa juvelo de cxiu semajno, kaj ne nur flankenmetis okazojn de plezuro, sed ecx malcedis al la alvokoj de profesiaj aferoj, por ke ili povu gxui ilin neinterrompate.

Okazis dum unu el tiuj vagpromenoj, ke ilia vojo kondukis ilin tra flanka strato en vivoplena kvartalo de Londono. La strato estis malgranda, kaj tia, kian oni nomas trankvila, sed gxi faris prosperan komercon en la laboraj tagoj de l' semajno[2]. SXajne la logxantoj cxiuj bone prosperadis, kaj cxiuj vetesperis sukcesi ankoraux pli bone, kaj la superfluon de siaj gajnoj elspezis je koketajxoj; tiamaniere, ke la frontoj de la butikoj sur tiu vojo staris kun invita mieno, kiel vicoj da ridetantaj vendistinoj.

Ecx dimancxe, kiam gxi vualis siajn pli brilacxajn cxarmojn kaj estis kompare ne trairata, la strato ellumis, kontraste al sia malgaja cxirkauxajxo, kiel fajro en arbarego; kaj per siaj fresxe kolorigitaj fenestraj kovriloj, siaj bone poluritaj latunajxoj, sia gxenerala pureco kaj gajeco de tono, tuj ekkaptis kaj placxis la okulon de la preteriranto.

Du pordojn for de unu angulo, maldekstraflanke en orienta direkto, la frontlinio estis rompita de korta enirejo, kaj gxuste cxe tiu punkto ia malbonauxspica masivo de konstruajxoj eltrudis sian gablon[3] super la straton. GXi estis duetagxa, montris nenian fenestron, nenion krom pordo cxe la malsupra etagxo kaj blinda kvazauxfrunto de makulita muro cxe la supra; kaj portis en cxiu trajto la signojn de dauxra kaj avaracxa malzorgo. La pordo, kiu posedis nek sonorilon nek frapilon, estis vezikita kaj makulita. Vagistoj sin trenadis en la pordalkovon kaj ekbruligis alumetojn sur la paneloj; infanoj butikludis sur la sxtupoj; la lerneja knabo provadis sian posxtrancxilon sur la muldajxoj, kaj en la dauxro de preskaux tuta generacio, aperis neniu por forpeli tiujn okazajn vizitantojn aux por ripari iliajn ruinigajxojn.

S-ro Enfield kaj la legxisto iris sur la alia flanko de la strato; sed kiam ili alvenis gxuste kontraux la enirejo, la unua levis montre sian bastonon.

--CXu vi iam rimarkis tiun pordon? li demandis; kaj kiam lia kunulo respondis jese, --gxi estas kunigita en mia memoro, li aldonis, kun tre stranga historio.

--CXu efektive? diris S-ro Utterson kun malgranda sxangxo de vocxo. Kaj kio estis tio?

--Nu, estis tiele, respondis S-ro Enfield. --Mi estis revenanta hejmen de iu mondfina loko cxirkaux la tria horo de nigra vintra mateno, kaj mia vojo kondukis min tra parto de la urbo, kie oni povis vidi absolute nenion krom stratlanternoj. Estis strato post strato, kaj cxiuj logxantoj estis dormantaj--strato post strato, cxiuj iluminitaj kvazaux por procesio, kaj cxiuj tiel malplenaj kiel pregxejo--gxis fine mi enigxis en tiun staton de mento, en kiu oni auxskultas kaj auxskultadas kaj komencas arde deziri, ke sin montru policano. Subite, mi vidis du figurojn: unu estis malgranda viro, kiu iris orienten laux bona marsxpasxado, kaj la alia, knabino eble ok aux dekjara, kuranta tiel rapide, kiel sxi povis sur transa strato. Nu, sinjoro, ili ambaux, ja suficxe kompreneble, kunfrapigxis unu kontraux la alian cxe la angulo, kaj tiam okazis la terurega parto de la afero; cxar la viro trankvile premegis subpiede la korpon de l' infanino kaj lasis sxin kriegantan sur la tero. Tio, auxdata, estas nenio, sed vidata, gxi estis infera. Ne estis kiel homo; estis kvazaux iu malbenita Juggernaut. <<He! haltu!>> mi kriegis, kaj lin kuratinginte, ekkaptis mian sinjoron je l' nuko kaj rekondukis lin tien, kie staris jam tuta grupo cxirkaux la krieganta infanino. Li estis tute trankvila kaj faris nenian kontrauxstaron, sed li jxetis sur min unu rigardon, tiel malbelan, ke gxi sxvitigis min kiel kurado. La personoj alvenintaj estis la propra familio de la knabino; kaj baldaux aperis la kuracisto, por kiu oni estis sxin sendinta. Nu, la infanino ne estis multe vundita, sed pli gxuste timigita, laux la diro de lia ostosegista mosxto; kaj jen, vi povus supozi, estus la fino de la afero. Sed estis unu stranga cirkonstanco. Jam cxe la unua vido, la viracxo inspiris en mi nauxzon. Ankaux la familio de la knabino sxajnis senti same, kio estis ja nur nature. Sed kio frapis min, estis la kazo de la kuracisto. Li estis laux la ordinara tipo de apotekisto, de neniu speciala agxo aux koloro, kun forta Edinburga parolmaniero, kaj ne pli emociema, ol sakfajfilo. Nu, sinjoro, al li estis, kiel al ni cxiuj: cxiufoje kiam li rigardis mian kaptiton, mi vidis, ke tiu ostosegisto nauxzigxas kaj blankigxas pro deziro lin mortigi. Mi sciis, kio estas en lia mento same kiel li sciis kio estas en la mia, kaj, cxar mortigo estis neebla, ni faris tion, kion ni jugxis krom tio plej bona. Ni diris al la viro, ke ni povas fari, kaj ja faros, tian skandalon el la okazintajxo, ke lia nomo malbonodoros de unu fino de Londono gxis la alia. Ke, se li havas amikojn aux kian ajn reputacion, ni bone zorgos, ke li ilin perdu. Kaj la tutan tempon, dum ni lin tiele regalis per niaj brulaj vortoj, ni fortenadis de li la virinojn kiel eble plej bone, cxar ili estis sovagxaj kiel harpioj. Neniam mi vidis rondon da tiel malamegaj vizagxoj; kaj jen la viro en la mezo, kun ia nigra ridacxa trankvileco--timigita tamen ankaux, mi povis rimarki--sed elportanta la aferon, sinjoro, efektive kiel Satano.

--Se vi elektas fari profiton el tiu cxi okazintajxo, li diris, mi kompreneble ne povas malhelpi. CXiu sinjoro deziras eviti skandalon, li diris. Nomu vian sumon. --

Nu, ni suprentordis lin gxis 100 funtoj por la familio de la knabino; li videble volis kontrauxstari; sed cxe ni cxiuj estis io, kio minacis al li nenion bonan, kaj fine li kapitulacis. Restis ricevi la monon; kaj kien, vi pensas, li kondukis nin, se ne al tiu loko kun la pordo? Li eltiris sxlosilon el la posxo, eniris kaj tuj revenis kun dek funtoj en oro kaj cxeko je Coutts[4] por la cetero, pagota al la portanto, kaj subskribita per nomo, kiun mi ne povas citi, kvankam cxi tio estas unu el la punktoj de mia rakonto, sed gxi estis nomo almenaux tre bone konata kaj ofte presita. La sumo estis granda; sed la subskribo estis bona por pli ol tiom, se nur gxi ne estis falsajxo. Mi permesis al mi la liberecon, rimarkigi al mia sinjoro, ke la tuta afero sxajnas apokrifa; kaj ke en la reala vivo oni ne eniras tra pordo de kelo je la kvara matene por eliri kun la cxeko de alia homo por preskaux cent funtoj. Sed li estis tute trankvila kaj mokrida.

--Trankviligu vin, li diris, mi restos kun vi gxis la bankoj malfermigxos, kaj tiam mi mem monerigos la cxekon.

Tial ni cxiuj ekiris, la kuracisto, la patro de la infanino, nia amiko, kaj mi mem, kaj ni pasigis la restajxon de la nokto en mia cxambraro; kaj, la sekvintan matenon, post kiam ni mangxis, ni iris kune al la banko. Mi mem prezentis la cxekon kaj diris, ke mi havas cxiun kauxzon por kredi, ke gxi estas falsajxo. Sed tute ne. La cxeko estis vera.

--Tut-tut![5] diris
S-ro Utterson.

--Mi vidas, ke vi sentas kiel mi, diris S-ro Enfield. Jes, estas malbona afero. CXar mia homo estis tia, kun kia neniu povus havi rilaton, homo vere malbeninda; kaj la persono, kiu skribis la cxekon, estas la vera esenco de la konveneco, fama ankaux, kaj (kio pli malbonigas la aferon) el tiuj, kiuj faras kion oni nomas <<la bono>>. Silentigmono, mi supozas; honestulo paganta karege iajn malsagxajxojn de sia juneco. La Domo de la Silentigmono, tiel mi nomas, sekve, tiun konstruajxon kun la pordo. Kvankam ecx tio ja ne suficxas por klarigi cxion--li aldonis; kaj cxe tiuj vortoj, li enrevigxis.

El tio li estis revokita de iom subita demando de S-ro Utterson:

--Kaj vi ne scias, cxu la tratinto de la cxeko logxas tie?

--Versxajna loko, cxu ne? respondis S-ro
Enfield. Sed okazas, ke mi rimarkis lian adreson; li
logxas cxe iu placo.

--Kaj vi neniam demandis pri ... la loko kun la pordo? diris S-ro Utterson.

--Ne, sinjoro, mi estas diskretema, estis la respondo. Mi havas tre decidan opinion pri la farado de demandoj; gxi tro inklinas al la stilo de la Lasta Jugxo. Vi ekirigas demandon, kaj tio estas kvazaux ekirigi sxtonon. Vi sidadas kviete sur la supro de monteto; kaj malsupreniras la sxtono, ekirigante aliajn sxtonojn, kaj baldaux iu afabla maljunulo (la lasta pri kiu vi povus pensi en tiu rilato) estas frapita je la kapo en sia propra posta gxardeno, kaj la familio devas sxangxi sian nomon. Ne, sinjoro, mi faris al mi regulon, ke, ju pli afero sxajnas stranga, des malpli mi demandojn faras.

--Kaj, vere, tre bona regulo gxi estas, diris la legxisto.

--Sed mi esploris la lokon mi mem, dauxrigis S-ro Enfield. GXi apenaux sxajnas domo. Ne trovigxas alia pordo, kaj neniu en- aux eliras per tiu, krom, unufoje dum longa tempo, la sinjoro de mia aventuro. Estas, en la supra etagxo, tri fenestroj, kiuj rigardas sur la korton; neniu malsupre; la fenestroj estas cxiam fermitaj, sed puraj. Kaj, plie, estas kamentubo, kiu gxenerale eljxetas fumon; tial iu sendube logxas tie. Kaj tamen tio ne estas certa; cxar la konstruajxoj tiel sin interpremas cxirkaux la korto, ke malfacile estas diri, kie unu finigxas kaj alia komencigxas.

La paro denove antauxenmarsxis silente dum iom da tempo, kaj poste:

--Enfield! diris Utterson, estas bona, via regulo.

--Jes, tiel mi kredas, respondis Enfield.

--Sed malgraux cxio, dauxrigis la legxisto, estas unu punkto pri kiu mi deziras demandi; mi deziras peti la nomon de tiu homo, kiu piedpremis la infaninon.

--Nu, diris S-ro Enfield, mi ne povas vidi, ke tio iel malutilus. Estis homo nomita Hyde[6].

--Hm, diris S-ro Utterson, kia homo, kiel li aspektas?

--Ne estas facile lin priskribi. Estas io malagrabla cxe lia aspekto; io malplacxa, io absolute abomeninda. Mi neniam vidis homon, kiu tiom al mi malplacxis, kaj tamen mi apenaux scias kial. Li ja nepre estas iel kriplita; li forte sentigas ian kriplecon, kvankam mi ne povus precizigi gxian lokon. Lia aspekto estas iel eksterordinara kaj mi tamen cxe li ne povas citi nome ion kontrauxnorman. Ne, sinjoro, ne al mi prosperas, mi ne povas lin priskribi. Kaj tio ne estas pro manko de memoro; cxar mi certigas, ke mi lin povas revidi en cxi tiu momento.

S-ro Utterson denove iom marsxadis silente, kaj evidente sub la pezo de ia pripensado.

--Vi estas certa, ke li uzis sxlosilon? li demandis fine.

--Mia kara sinjoro ... , komencis Enfield, surprizita el si.

--Jes, mi scias, diris Utterson, mi scias, ke cxi tio devas sxajni stranga. La fakto estas, ke se mi ne petas al vi la nomon de la alia persono, tio estas cxar mi jam gxin konas. Vi vidas, Richard, ke via rakonto trafis. Se gxi estis malgxusta pri iu punkto, pli bone estus, ke vi gxin korektu.

--SXajnas al mi, ke via devo estis min averti,
respondis la alia, iom morose[7].
Sed mi estis pedante <<gxusta>>, kiel vi gxin nomas.
La kanajlo havis ja sxlosilon, kaj, plie, li
ankoraux gxin havas. Mi lin vidis uzi gxin
antaux malpli ol unu semajno.

S-ro Utterson ekgxemis profunde, sed ne diris vorton; kaj la junulo parolis denove:

--Jen alia leciono, kiu admonas diri nenion. Mi hontas pri mia longa lango. Ni interkonsentu, neniam ree aludi cxi tiun aferon.

--Tutkore, diris la legxisto. Mi donas pri tio la manon, Richard.

La sercxado por Sinjoro Hyde

Tiun saman vesperon S-ro Utterson revenis hejmen al sia frauxla domo en malgaja humoro kaj sidigxis vespermangxi sen apetito. Estis dimancxe lia kutimo, post la finigxo de tiu mangxo sidadi apud la fajro, kun volumo de ia neinteresa religiajxo sur sia pupitro, gxis la horlogxo de la apuda pregxejo sonorigis la dekduan horon, kiam li sobre kaj dankeme iris kusxigxi. Tiun nokton, tamen, tuj kiam oni forportis la tablotukon, li prenis kandelon kaj eniris en sian afercxambron. Tie li malfermis sian fortan kofron, elprenis el gxia plej privata parto dokumenton surskribitan <<Testamento de Doktoro Jekyll>>[8], kaj sidigxis kun nuba frunto por esplori gxian enhavon. La testamento estis holografa; cxar S-ro Utterson, kvankam li gardis gxin nun kiam gxi estas farita, antauxe rifuzis doni ecx la plej malgrandan helpon pri gxia farado; gxi kondicxis ne nur ke, en okazo de la morto de Henry Jekyll M.D., D.C.L., LL.D., F.R.S., k.t.p. lia tuta havo transpasu en la manojn de lia <<amiko kaj bonfarinto, Edward Hyde>>; sed ke, en okazo de la <<malapero aux neklarigita forestado de Doktoro Jekyll dum kiu ajn periodo pli ol tri monatoj>>, la dirita Edward Hyde anstatauxu la diritan Doktoron Jekyll sen plua prokrasto kaj estu libera je cxia sxargxo aux devo, krom la alpago de kelkaj malgrandaj sumoj al la anoj de la doktora domo. De longe cxi tiu dokumento estis la cxefa abomenajxo de la legxisto. GXi lin ofendis, ne nur kiel legxiston, por kiu la fantazieco estis nemodesta, sed ankaux kiel amanton de la prudentaj kaj ordinaraj flankoj de la vivo. Kaj gxis tiam, estis lia nescio pri S-ro Hyde, kio sxveligis lian indignon; nun, per subita okazintajxo, estis lia scio. Suficxe malbone jam, ke la nomo estis nur nomo, pri kiu li ne povas ion pluan sciigxi. Estis ankoraux pli malbone, kiam gxi ekvestigxis de abomenindaj ecoj; kaj el la sxangxigxemaj sensubstancaj nebuloj, kiuj tiel trompadis lian okulon, eksaltis la subita, difinita bildigxo de demono.

--Mi pensis gxin frenezo, li diris, remetante en la kofron la ofendantan paperon, kaj jam mi komencas timi, ke gxi estas malhonoro.

CXe tio li estingis la kandelon, surmetis palton, kaj ekiris sur la vojo al Cavendish Square[9], tiu citadelo de la medicino, kie lia amiko, la fama Doktoro Lanyon[10], havis sian domon kaj akceptis sian amase venantan klientaron.

--Se iu scias, tiu estas Lanyon, li pensis.

La seriozmiena cxefservisto konis kaj bonvenigis lin; li ne estis devigita prokrasti sian eniron, sed kondukita tuj de la pordo al la mangxocxambro, kie sidis D-ro Lanyon sola kun sia vino. Tiu estis bonkora, sana, eleganta, rugxvizagxa sinjoro, kun amaso da haroj antauxtempe blankaj, kaj perforta decida maniero. Vidante S-ron Utterson, li eksaltis de sia segxo, kaj bonvenigis lin per ambaux manoj. La bonvoleco, laux lia speciala maniero, estis iome teatra; sed gxi estis bazita sur reala sento. CXar tiuj du estis malnovaj kunuloj en la lernejo kaj la universitato, ambaux plenege respektis sin mem kaj la alian, kaj, kio ne cxiam sekvas, ili estis homoj, kiuj plenege gxuis reciproke sian kunestadon. Post iom da vagada interparolado, la legxisto alproksimigxis al la temo, kiu tiel malagrable priokupadis liajn pensojn.

--Mi supozas, Lanyon, li diris, ke vi kaj mi estas la du
plej malnovaj amikoj, kiujn havas Harry[11]
Jekyll?

--Mi dezirus, ke la amikoj estu pli junule fresxaj, diris ride D-ro Lanyon. Nu, mi supozas, ke ni ja estas. Kaj kio el tio? Mi lin vidas nun malofte.

--Vere! diris Utterson. Mi kredis, ke vin ligas ia komuna intereso.

--GXi ligis, estis la respondo, sed pasis jam pli ol dek jaroj, de kiam Harry Jekyll farigxis tro fantaziema por mi. Li komencis deflankigxi, deflankigxi de la vojo de l' prudento; kaj kvankam, kompreneble, mi ankoraux interesigxas pri li pro la malnovaj tagoj, mi lin vidis, kaj vidas, tre malofte ... Tia nescienca sensencajxo, aldonis la doktoro, subite purpurigxante, disigus ja Damon kaj Pitias.

Tiu cxi malgranda elmontro de kolero iom trankviligis S-ron Utterson.

--Ili nur malpacis pro iu punkto scienca, li pensis, kaj, estante homo tute sen sciencaj pasioj, li ecx aldonis:

--Estas pro nenio pli malbona ol tio!

Li lasis al sia amiko kelkajn momentojn por
reserenigxi, kaj poste alproksimigxis al la demando,
kiu estis la motivo de lia vizito.

--CXu vi iam renkontis protektaton lian nomitan Hyde? li demandis.

--Hyde? ripetis Lanyon. Ne! Neniam auxdis pri li. Post mia tempo.

Jen la sumo de la sciigxoj, kiun la legxisto reportis kun si al ia granda malluma lito, sur kiu li en malkvieta movigxado kusxis tra la fruaj horoj gxis la alveno de l' mateno. Estis nokto malmulte ripoziga por lia penanta mento, penanta en la mallumo kaj siegxata de demandoj.

--Sonis la sesa per la sonoriloj de la pregxejo, kiu staris tiel oportune apud la domo de S-ro Utterson, kaj ankoraux li luktis kun la problemo. GXis nun tiu problemo estis tusxinta lin nur sur lia flanko intelekta, sed nun ankaux lia imago estis okupata aux, por diri pligxuste, sklavigita; kaj, dum li tie kusxadis kaj jxetigxadis en la mallumegeco de la nokto kaj de sia kurtendrapirita cxambro, la rakonto de S-ro Enfield preterpasis antaux lia mento kvazaux sur rulajxo de lumigitaj bildoj. Jen li vidas la longajn vicojn de lanternoj de nokta urbo; poste, figuron de homo rapide marsxanta; jen infaninon kurantan de la kuracista domo, jen tiuj du kunfrapigxas kaj tiu homa Juggernaut piede subpremas la infaninon kaj antauxenpasxas, neniel atentante pri sxiaj krioj. Aux jen li vidas cxambron en ricxa domo, kie kusxas lia amiko dormanta, songxante, kaj ridetante pro siaj songxoj; kaj jen la pordo malfermigxas, la kurtenoj apartigas, la dormanto revekigxas, kaj jen! staras apud li figuro, al kiu estas donita potenco, kaj ecx je tiu senviva horo, li devas levigxi kaj fari laux gxia ordono ...

La figuro en tiuj du fazoj obsedis la legxiston dum la tuta nokto; kaj se, je iu momento, li ekdormis, estis nur por vidi gxin gliti pli kasxe tra dormantaj domoj aux sxovigxi pli rapide, ecx gxis kapturnigxo, tra pli largxaj labirintoj de lanterne lumata urbo, kaj, cxe cxiu angulo, surmarsxi sur infaninon kaj sxin lasi kriegantan. Kaj tamen la figuro ne havis ian vizagxon, per kiu li povus gxin rekoni; ecx dum liaj songxoj, gxi havis aux nenian vizagxon, aux unu, kiu trompis lin kaj dissolvigxis antaux liaj okuloj; kaj tiel naskigxis en la spirito de la legxisto kaj pligrandigxis strange forta, preskaux supermezura scivolo rigardi la trajtojn de la vera S-ro Hyde. Se li povus nur unufoje rigardi lin, li opiniis, la mistero klarigus kaj eble forruligxus, kiel estas la kutimo cxe misterajxoj, kiam oni elesploras ilin. Li eble povus ekvidi kauxzon por la stranga prefero aux sklaveco (nomu gxin, kiel al vi placxas) de sia amiko, kaj ecx por la frapante strangaj kondicxoj de la testamento. Kaj almenaux gxi estus vizagxo vidinda; la vizagxo de homo tute senkompata; vizagxo, kiu devis nur sin ekmontri por naski, en la mento de la neimpresigxema Enfield, senton de dauxronta malamego.

De tiu tempo S-ro Utterson komencis konstante vizitadi la pordon en la flankstrato de l' butikoj. Matene, antaux la horo de la oficeja laboro, tagmeze, kiam la negocoj estis multaj kaj la tempo malmulta, nokte, sub la vizagxo de la nebula luno--ja en cxiu horo la legxisto estis trovebla cxe sia elektita posteno.

--Se li estas sinjoro Hyde, li pensis, mi
estos sinjoro Seek[12].

Kaj fine lia pacienco estis rekompencita. Estis bela, seka nokto; frosto en la aero; la stratoj tiel puraj, kiel la planko de balcxambro; la lanternoj, skuataj de neniu vento, desegnis regulajn formojn el lumo kaj ombro. Je la deka, kiam la butikoj fermigxis, la flankstrato estis jam tre senhoma, kaj malgraux la mallauxta mugxado de Londono cxie cxirkauxe, tre silenta. Sinjoro Utterson jam staris dum kelkaj minutoj cxe sia posteno, kiam li eksciigxis pri stranga malpeza piedpasxo alproksimigxanta. En la dauxro de siaj cxiunoktaj patroloj, li jam de longe kutimigxis al la kurioza efekto, kun kiu la piedsonado de sola persono, dum tiu estas ankoraux malproksimega, subite elsaltegas klare distingebla el la vasta zumado kaj bruado de la urbo. Tamen lia atento estis neniam antauxe tiel subite kaj decidige aldevigita; kaj estis kun forta supersticxa antauxsento de sukceso, ke li retiris sin en la enirejon de la korto. La pasxoj rapide alproksimigxis, kaj subite plilauxtigxis kiam ili cxirkauxpasis la angulon de la strato. La legxisto, rigardante el la enirejo, povis baldaux vidi, kun kia homo li devas trakti. Tiu cxi estis malgranda kaj tre simple vestita; kaj lia mieno, ecx je tiu malproksimeco, iel naskis en la observanto fortan antipation. Sed li iris rekte al la pordo, transpasante oblikve la straton por ne perdi tempon, kaj, dum li venis, li eltiris sxlosilon el la posxo, kvazaux iu, kiu alproksimigxas al la hejmo.

S-ro Utterson elpasxis kaj tusxis lin je la
sxultro dum li preterpasis.

--S-ro Hyde, mi kredas.

S-ro Hyde kuntirigxis malantauxen kun sibla enspiro. Sed lia timo estis nur momenta; kaj, kvankam li ne rigardis la legxiston rekte en la vizagxon, li respondis suficxe trankvile:

--Tiu estas mia nomo. Kion vi deziras?

--Mi vidas, ke vi estas enironta, diris la legxisto. Mi estas malnova amiko de Doktoro Jekyll--Sinjoro Utterson de Gaunt Strato--vi sendube auxdis mian nomon; kaj renkontante vin tiel oportune, mi kredis, ke vi povos enlasi min.

--Vi ne trovos Doktoron Jekyll; li estas for, respondis S-ro Hyde, enblovante en la truon de la sxlosilo. Kaj tiam subite, sed ne levante la rigardon:

--Kiel vi konis min? li demandis.

--Viaflanke, diris S-ro Utterson, cxu vi faros al mi komplezon?

--Kun plezuro, respondis la alia, kio gxi estu?

--CXu vi permesos, ke mi vidu vian vizagxon?
demandis la legxisto.

S-ro Hyde sxajnis heziti; fine kvazaux post ia subita pripenso, frontis al li kun mieno de defio, kaj la paro suficxe fikse rigardadis sin reciproke dum kelkaj momentoj.

--Nun mi povos rekoni vin, diris S-ro Utterson. Eble estos utile.

--Jes, respondis S-ro Hyde, estas ja bone ke ni renkontigxis; kaj konvenas, ke vi havu mian adreson. Kaj li donis numeron en strato de Soho[13].

--Bona Dio! pensis S-ro Utterson, cxu li ankaux pensis pri la testamento?

Sed li retenadis siajn sentojn kaj nur gruntis dankon pro la dono de l' adreso.

--Kaj nun, diris la alia, kiel vi rekonis min?

--Laux priparolo, estis la respondo.

--Kies priparolo?

--Ni havas komunajn amikojn, diris S-ro Utterson.

--Komunajn amikojn! ehxis S-ro Hyde iom rauxke. Kiuj ili estas?

--Jekyll ekzemple, diris la legxisto.

--Li neniam diris al vi, kriis S-ro Hyde, kun ekrugxigxo de kolero. Mi ne kredis, ke vi mensogos.

--Nu, diris S-ro Utterson, tia parolo ne estas deca.

La alia rikanis lauxte en sovagxan ridon; kaj jen la sekvintan momenton, kun eksterordinara rapideco, li malsxlosis la pordon kaj malaperis en la domon. La legxisto staris dum kelka tempo post kiam S-ro Hyde forlasis lin, la bildo de l' maltrankvileco. Tiam li malrapide supreniris la straton, haltetante post cxiuj du-tri pasxoj, kaj metante la manon al la frunto, kiel homo en ia menta perpleksiteco[14]. La problemo, kiun li promenante tiele pripensis, estis el speco, kiu malofte solvigxas. S-ro Hyde estis pala, kaj havis pigmean eksterajxon; li donis la impreson de malbelformiteco sen ia nomebla malbeleco de formo, li havis mallogan rideton, kaj li estis kondutinta kontraux la legxisto kun ia mortigula miksajxo de timemeco kaj trokuragxo, kaj li parolis per rauxketa mallauxtacxa kaj iom rompita vocxo--cxiuj cxi punktoj estis kontraux li; sed cxio cxi tio kune ne suficxis por klarigi la gxis tiam nekonitan nauxzon, abomenon kaj timon, kun kiu S-ro Utterson rigardis lin:

--Devas esti io plu, diris en si la perpleksita[15] sinjoro. Estas ja io plu, se mi povus por gxi eltrovi nomon. Dio min benu! la viro sxajnas apenaux homa. Io troglodita, ni diru? aux cxu estas tie nur la radiado de malpurega animo, kiu tiel traspiras kaj transfiguras sian argilan logxejon? La lasta, mi pensas; cxar, ho mia malfelicxa maljuna Harry Jekyll! se mi iam legis sur vizagxo la subskribon de Satano, estas sur tiu de via nova amiko.

CXirkaux la angulo de la flankstrato estis placo kun antikvaj, belaspektaj domoj, jam plejparte kadukigxintaj el ilia antauxa gloro, kaj luigitaj po etagxoj kaj cxambraroj al homoj el cxiuj specoj kaj cirkonstancoj: mapgravuristoj, arhxitektoj, fi-reputaciaj legxistoj, kaj la agentoj de kasxataj entreprenoj. Unu konstruajxo, tamen, la dua for de la angulo, estis ankoraux tute okupata; kaj, antaux gxia pordo, kiu portis grandan sxajnon de ricxeco kaj komforto, kvankam gxi estis nun envolvita en mallumo, krom cxe la fenestreto super gxi, S-ro Utterson haltis kaj frapis. Bone vestita, maljuneta servisto malfermis la pordon.

--CXu D-ro Jekyll estas hejme, Poole?[16]
demandis la legxisto.

--Mi certigos, S-ro Utterson, diris Poole, dume enlasante la vizitanton en grandan komfortan vestiblon kun malalta plafono, pavimitan per kahelegoj, hejtatan (laux la maniero de kampara domego) per hela malfermita fajro kaj meblitan per multekostaj mebloj el kverko.

--CXu vi volas atendi tie cxi apud la fajro,
sinjoro? aux cxu mi eklumigu por vi en la
mangxocxambro?

--CXi tie, mi dankas, diris la legxisto; kaj li alproksimigxis kaj apogis sin sur la alta fajrgardilo. Tiu cxi vestiblo, en kiu li nun restis sola, estis favorita fantazio de lia amiko la doktoro; kaj Utterson mem kutimis paroli pri gxi kiel la plej agrabla cxambro en Londono. Sed hodiaux nokte estis tremacxo en lia sango; la vizagxo de Hyde kusxis peze sur lia memoro; li sentis--kio cxe li estis malofta--nauxzon kaj malsxaton pri la vivo; kaj en la malgajeco de sia humoro, li kvazaux legis minacon en la flagrado de la fajrlumo sur la poluritaj mebloj kaj en la maltrankvila eksaltado de la ombrajxo sur la plafono. Li hontis pro la trankviligxo, kiun li sentis, kiam Poole baldaux revenis por anonci, ke D-ro Jekyll estis elirinta.

--Mi vidis S-ron Hyde eniri per la pordo de la iama dissekcia cxambro, Poole, li diris, cxu tio estas tute bona, kiam D-ro Jekyll estas for de l' hejmo?

--Tute bona, S-ro Utterson, respondis la servisto, S-ro Hyde havas sxlosilon.

--Via mastro sxajnas multe konfidi al tiu junulo, Poole, dauxrigis la legxisto reve.

--Jes, sinjoro, tion li ja faras, diris Poole, ni cxiuj ricevis ordonojn, lin obei.

--Mi ne pensas, ke mi iam renkontis lin cxi tie, diris Utterson.

--Ho, ne, efektive, sinjoro. Li neniam estas tablogasto tie cxi. Mi ja vidas lin tre malofte cxi-tiuflanke de la domo; li plej ofte venas kaj iras per la laboratorio.

--Nu, bonan nokton, Poole.

--Bonan nokton, S-ro Utterson.

Kaj la legxisto ekiris al sia hejmo kun tre malgaja koro.

--Malfelicxa Harry Jekyll, li pensis, miaj pensoj min trompas se li ne perdigxas en profundajn akvojn! Li estis tre malbonkonduta, kiam li estis juna, antaux tre longe, ja vere, sed en la legxaro de Dio statuto de limigo ne ekzistas. Ha! devas esti tio; la fantomo de iu malnova peko; la kancero de iu kasxita malhonoro; la puno venanta, pede claudo, jarojn post kiam la memoro forgesis kaj la memamo pardonis la kulpon.

Kaj la legxisto, timigita de la penso, zorgmeditis dum iom da tempo pri sia propra estinta vivo, sercxante en cxiuj anguloj de sia memoro, timante ke, hazarde, ia malnova pekajxo el tie eksaltu al la lumo. Lia estinta vivo estis suficxe senkulpa; malmultaj homoj povus legi la arhxivojn de sia vivo kun malpli da antauxtimo. Li, tamen, estis humiligita gxis la polvo pro la multaj malbonajxoj, kiujn li iam faris, kaj relevita en sobran kaj timoplenan dankemecon pro tiuj multaj, kiujn li estis tiel preskauxe farinta sed tamen evitinta. Kaj poste, revenante al sia antauxa temo, li eklumigis radion de espero.

--Tiu cxi S-ro Hyde, se oni lin esploradus, li pensis, devas ja havi siajn proprajn sekretojn; nigrajn sekretojn, laux sia mieno; sekretojn kompare al kiuj la plej malbonaj de malfelicxa Jekyll estus kvazaux sunlumo. La afero ne povas dauxri tia, kia gxi estas. Mi malvarmigxas, kiam mi pensas pri tiu cxi estajxo rampanta kiel sxtelisto al la lito de Harry! Malfelicxa Harry, kia vekigxo! Kaj la dangxero! CXar se tiu cxi Hyde suspektas la ekziston de la testamento, li povos malpaciencigxi pro deziro heredi. Ha, mi devos meti la sxultron al la tasko,--se nur Jekyll tion al mi permesos, li aldonis. CXar denove li vidis antaux la okulo interna, klarajn kiel diafanajxo, la strangajn kondicxojn de la testamento.

Doktoro Jekyll estis tute
sengxena

Post du semajnoj, laux bonega bonsxanco, la doktoro invitis al unu el siaj agrablaj vespermangxoj kvin aux ses malnovajn intimulojn, cxiuj inteligentaj estimindaj homoj, kaj cxiuj kompetentuloj pri la bona vino; kaj S-ro Utterson tiel manovris, ke li restis post la foriro de la aliaj. Tio ne estis nova arangxo, sed jam okazis dekojn da fojoj. Kie Utterson estis iel sxatata, tie li estis tre multe sxatata. Dommastroj amis reteni la sekan legxiston, kiam la gajeguloj kaj la babilemuloj havis jam la piedon sur la sojlo por foriri; ili amis sidi dum iom da tempo kun lia netrudema kunesto, sin ekzercante por la soluleco, sobrigante siajn mentojn en lia ricxa silento, post la elspezado kaj strecxigado de l' festeco. Al tiu cxi regulo, D-ro Jekyll ne estis escepto; kaj dum li nun sidis cxe la kontrauxa flanko de la fajro,--granda, belforma, glatvizagxa, kvindekjara viro, kun eksterajxo eble iom ruzeta, sed kun cxia signo de kapableco kaj bonkoreco,--oni povis ekvidi per liaj rigardoj, ke li havas al S-ro Utterson sinceran kaj varman korinklinon.

--Mi deziris paroli kun vi, Jekyll, komencis tiu cxi. Vi konas tiun vian testamenton ...

Atenta observanto povus konstati, ke la temo estas malagrabla; sed la doktoro elportis gxin gaje.

--Mia malfelicxa Utterson, li diris, vi estas kompatinda pro tia kliento. Mi neniam vidis homon tiel afliktita, kiel vi estis pro mia testamento; escepte se estus tiu cxirkauxligita pedanto Lanyon, pri tio, kion li nomas miaj sciencaj herezoj. Ho, mi scias, ke li estas bonegulo,--vi ne bezonas fari nuban vizagxon,--efektiva bonegulo, mi cxiam intencas vidi lin pli ofte; sed li tamen, malgraux cxio, cxirkauxligita pedanto ja estas; ignoranta, aroganta pedanto. Mi neniam pri iu estis pli dolore trompita, ol pri Lanyon.

--Vi scias, ke mi neniam aprobis gxin, dauxrigis Utterson, senkompate malatentante la novan temon.

--Mian testamenton? Jes, certe, mi scias tion, diris la doktoro iomete akre, tion vi jam diris al mi.

--Nu, mi diras tion al vi denove, dauxrigis la legxisto; mi lastatempe eksciis ion rilate al la juna Hyde.

La granda bela vizagxo de D-ro Jekyll paligxis gxis la lipoj mem, kaj nigreco aperis cxirkaux liaj okuloj.

--Mi ne volas auxdi plu, li diris. Tiun temon, mi pensis, ni konsentis ne plu aludi.

--Tio, kion mi auxdis, estis abomena, diris
Utterson.

--Tio ne povas sxangxi la aferon. Vi ne komprenas mian pozicion, respondis la doktoro, kun ia nekonsekvenceco de maniero. Mi trovigxas en doloriga situacio, Utterson. Mia pozicio estas tre stranga, ja tre stranga. Estas unu el tiuj aferoj, kiujn la diskutado ne povas ripari.

--Jekyll, diris Utterson, vi min intime konas; mi estas homo konfidinda. Faru pri cxi tio plenan malkasxan konfeson, kaj mi neniel dubas, ke mi povos eltiri vin el via embaraso.

--Mia bona Utterson, diris la doktoro, estas treege bona viaparte, kaj mi ne trovas vortojn, per kiuj vin danki. Mi plene kredas vin; mi konfidus al vi plivole ol al cxiu alia vivanta, ja, plivole ol al mi mem, se mi povus fari la elekton; sed vere ne estas tio, kion vi supozas, ne estas tiel malbone; kaj gxuste por trankviligi vian bonan koron, mi diros al vi cxi tion: Tuj kiam mi volos, mi povos min liberigi de S-ro Hyde. Pri tio mi donas al vi mian manon, kaj mi dankas vin ree kaj ree. Kaj mi aldonos nur unu malgrandan vorton, Utterson, kiun,--mi estas certa pri tio,--vi akceptos sen ofendigxo: ke cxi tio estas privata afero, kaj mi vin petas, lasu gxin dormadi.

Utterson pripensadis dum kelkaj momentoj, rigardante en la fajron.

--Mi havas nenian dubon, ke vi estas tute prava, li diris fine, starigxante.

--Nu, bone, sed cxar ni tusxis tiun cxi aferon, kaj por la lasta fojo, kiel mi esperas, dauxrigis la doktoro, estas unu punkto, kiun mi dezirus al vi komprenigi. Mi havas vere grandan intereson al la malfelicxa Hyde. Mi scias, ke vi vidis lin; li tion diris al mi; kaj mi timas, ke li kondutis malgxentile. Sed mi ja sincere havas grandan, grandegan intereson al tiu junulo; kaj se mi estus forprenita, Utterson, mi deziras, ke vi promesu al mi, toleri lin kaj havigi al li liajn rajtojn. Vi tion farus, mi pensas, se vi scius cxion; kaj estus sxargxo forigita de mia animo, se vi promesus.

--Mi ne povas sxajnigi, ke mi iam amos lin, diris la legxisto.

--Tion mi ne postulas, petegis Jekyll, metante sian manon sur la brakon de la alia, mi postulas nur la justecon; mi petas nur, ke vi helpu lin pro amo al mi, kiam mi cxi tie ne estos plu.

Utterson ekgxemis malgrauxvole.

--Nu, li diris, mi promesas.

La afero pri la Carew[17]-mortigo

Preskaux unu jaron poste, en la monato oktobro 18**, Londono estis ektimigita de krimo de stranga kruelegeco, kiun igis pli rimarkinda la alta rango de la viktimo. La detaloj estis malmultaj kaj timigaj. Servistino, logxanta sola en domo ne malproksima de la rivero, estis suprenirinta por kusxigxi cxirkaux la dekunua. Kvankam nebulo ruligxadis super la urbo dum la fruaj horoj, la unua parto de la nokto estis sennuba, kaj la strateto, sur kiun rigardis la fenestro de la servistino, estis brile lumigata de la plena luno. SXajnas, ke sxi estis romantikema, cxar sxi sidigxis sur sian keston, kiu staris gxuste sub la fenestro, kaj enprofundigxis en revadon. Neniam,--sxi kutimis diri kun fluantaj larmoj, kiam sxi rakontis la okazintajxon,--neniam sxi estis sentinta sin pli en paco kun cxiuj homoj, aux pensinta pli bonvole pri la mondo. Kaj dum sxi tiel sidadis, sxi ekvidis maljunan, belan sinjoron kun blankaj haroj, alproksimigxantan sur la strateto; kaj antauxenirantan renkonte al li, alian tre malgrandan sinjoron, kiun komence sxi malpli atentis. Kiam ili alvenis gxis reciproka auxdebleco--kio estis gxuste sub la okuloj de la servistino--la pli agxa viro klinsalutis kaj alparolis al la alia per tre bela maniero de gxentileco. Ne sxajnis, ke la temo de lia parolado estas grava; efektive, de lia montrado sxajnis, ke li nur demandas pri la vojo; sed la luno brilis sur lian vizagxon dum li parolis, kaj placxis al la knabino gxin observi, tiel senkulpan kaj malnovmodan bonkorecon de maniero gxi sxajnis elspiri, tamen estis ankaux cxe gxi io alta, kvazaux de ia bonfondita memkontento. Baldaux sxia rigardo vagis al la alia, kaj sxi estis surprizita rekoni en li unu S-ron Hyde, kiu foje vizitis sxian mastron, kaj al kiu sxi eksentis antipation. Li portis en la mano pezan bastoneton, kiun li sencele manumis; sed li respondis nenian vorton, kaj sxajnis auxskulti kun malfacile retenata malpacienco. Kaj tiam subite li eksplodis en grandan flamigxon de kolero, frapante per la piedo, svingegante sian bastonon, kaj kondutante,--kiel diris la servistino,--kvazaux frenezulo. La maljunulo retirigxis unu pasxon, kun mieno de homo treege surprizita kaj iome cxagrenita; kaj cxe tio, S-ro Hyde diskrevigis cxiujn limojn kaj bastonegis lin teren. Kaj jen tuj poste kun simia furiozo li premegadis subpiede sian viktimon, kaj hajligis sur lin tian ventegon da batoj, ke la ostoj auxdeble frakasigxis kaj la korpo saltadis sur la vojo. Pro la teruro de tiu vidajxo kaj tiuj sonoj, la servistino svenis.

Estis la dua horo, kiam sxi rekonsciigxis kaj venigis la policon. La mortiginto jam antaux longe foriris; sed tie kusxis lia mortigito meze de la strateto, nekredeble senformigita. La bastono per kiu la ago estis farita, kvankam el iu malofta tre fortika kaj peza ligno, rompigxis cxe la mezo per la egeco de tiu sensenta krueleco, kaj unu splitigita duono estis ruligxinta en la defluilon, la alian sendube forportis la mortiginto. Monujo kaj ora posxhorlogxo estis trovitaj sur la mortigito, sed nenia karto aux papero, krom sigelita kaj afrankita koverto, kiun li kredeble portis al la posxto, kaj kiu surhavis la nomon kaj adreson de S-ro Utterson. Tiun cxi oni alportis la sekvintan matenon al la legxisto antaux ol li levigxis; kaj gxin vidinte kaj sciigxinte pri la cirkonstancoj, li tuj elpusxis solenan lipon.

--Mi diros nenion, gxis mi vidos la kadavron, li diris, cxi tio povas esti tre grava. Bonvolu atendi dum mi vestigxos.

Kaj kun la sama serioza vizagxo li rapide matenmangxis kaj veturadis al la policejo, kien oni estis alportinta la kadavron. Tuj kiam li eniris en la cxambron, li faris jesan kapsignon.

--Jes, li diris, mi rekonas lin. Mi bedauxras diri, ke tiu cxi estas Sir Danvers Carew.

--Mia Dio! sinjoro, ekkriis la policisto, cxu estas eble? Kaj tuj poste lia okulo ekbrilis pro profesia ambicio. Tio cxi faros grandan bruon, li diris, kaj eble vi povos helpi nin kapti la krimulon. Kaj mallonge li rakontis tion, kion la servistino estis vidinta, kaj almontris la rompitan bastonon.

S-ro Utterson jam tremis cxe la nomo Hyde; sed kiam oni metis antaux lin la bastonon, li ne povis dubi plu; rompita kaj elbatita kvankam gxi estis, li rekonis gxin kiel unu, kiun li mem donacis antaux multaj jaroj al Harry Jekyll.

--CXu tiu cxi S-ro Hyde estas persono de malalta kresko? li demandis.

--Speciale malgranda kaj speciale fi-aspekta, tiel la servistino lin nomas, diris la oficisto.

S-ro Utterson pripensadis; poste, levante la kapon:

--Se vi venos kun mi en mia veturilo, li diris, mi kredas, ke mi povos konduki vin al lia domo.

Estis jam preskaux la nauxa de la mateno, kaj okazis la unua nebulo de la sezono. Granda cxokoladkolora vaporo mallevigxis de la cxielo kvazaux cxerkokovrilo, sed la vento sencxese atakegis kaj forpelis tiujn remparigitajn vaporojn; tiel, ke dum la malrapida rampado de la fiakro el unu strato sur la alian, S-ro Utterson povis vidi mirindan nombron da gradoj kaj nuancoj de krepuska lumo; cxar jen malhelis kvazaux en la profundo de vespera cxielo; jen la ardado de ricxa flamstriita bruno, kiel la brilo de ia stranga brulado, kaj jen, momente, la nebulo tute distrigxis, kaj palega radio da taglumo traglitis inter la turnigxantaj volvajxoj de l' vaporo. La funebreca kvartalo Soho, vidata sub cxi tiuj sxangxigxantaj ekrigardoj kun siaj kotaj vojoj kaj malelegantaj preterirantoj, kaj siaj lanternoj, kiuj estis aux ankoraux ne estingitaj aux rebruligitaj por kontrauxbatali tiun cxi malgxojan reinvadon de la mallumo, sxajnis, al la okuloj de la legxisto, simili kvartalon de urbo en ia kosxmaro. Liaj pensoj, plie, estis tinkturitaj de la plej malgajaj koloroj; kaj kiam li ekrigardis sian veturkunulon, li sentis ian tusxon de tiu teruro al la legxo kaj gxiaj oficistoj, kiu foje povas ataki ecx la plej honestan. Kiam la veturilo haltis cxe la montrita adreso, la nebulo iome levigxis, kaj li ekvidis malhelan straton, gxindrinkejon, francan mangxejacxon, multajn cxifone vestitajn infanojn, kunpremitajn en la domaj enirejoj, kaj multajn virinojn, el diversaj nacioj, elirantajn kun sxlosilo en la mano por trinki matenan glason; kaj, la sekvintan momenton, la nebulo, bruna kiel la umbro-tero, remalsuprenvenis sur tiun lokon kaj fortrancxis lin de la friponejo lin cxirkauxanta. CXi tie estis la hejmo de la favorato de Henry Jekyll; de homo heredonta kvaronon da miliono sterlinga.

Argxenthara maljunulino, kun vizagxo kvazaux el eburo, malfermis la pordon. SXi havis malbonan vizagxon, glatigitan per la hipokriteco; sed sxia maniero estis bonega.

--Jes, sxi diris, ja logas S-ro Hyde tie cxi, sed ne estas hejme, li estis en la domo lastan nokton tre malfrue, sed reeliris post malpli ol unu horo; tio tute ne estas stranga; liaj kutimoj estas tre neregulaj, kaj li ofte forestas; ekzemple, gxis hieraux sxi ne vidis lin jam de preskaux du monatoj.

--Bone, ni do deziras vidi liajn cxambrojn, diris la legxisto; kaj, kiam la virino komencis deklari, ke tio estas neebla: Mi devas sciigi al vi, kiu estas cxi tiu kun mi, li aldonis: Tiu cxi estas Inspektoro Newcomen, el Scotland Yard[18].

Ekbrilacxo de malama gxojo aperis sur la
vizagxo de la virino.

--Ha! sxi diris, li estas sercxata! Kion li
faris?

S-ro Utterson kaj la inspektoro rigardis sin reciproke.

--Li ne sxajnas esti tre populara persono, diris cxi tiu.

--Kaj nun, mia bonulino, permesu, ke mi kaj tiu cxi sinjoro iome cxirkauxrigardu.

El la tuta domo, kiu krom pro la maljunulino restis senhoma, S-ro Hyde estis okupinta nur du cxambrojn; sed tiuj estis meblitaj lukse kaj bonguste. SXranko estis plenigita de bona vino; la teleraro estis el argxento, la tukaro eleganta; bona pentrajxo pendis sur la muro, donaco (Utterson supozis) de Henry Jekyll, kiu estis granda virtuozo; kaj la tapisxoj estis dikegaj kaj el agrablaj koloroj. En tiu cxi momento, tamen, la cxambroj portis cxian signon de antauxnelonga kaj rapida trasercxado; dise sur la planko kusxis vestajxoj, kun la posxoj turnitaj eksteren; sxloseblaj tirkestoj staris malfermitaj, kaj sur la fajrejo kusxis amaso da griza cindro, kvazaux multe da paperoj estis bruligitaj. El cxi tiu cindramaso la inspektoro eltiris la dikan ekstremajxon de verda cxeklibro, kontrauxstarintan la efikon de la fajro; la alia duono de la bastono estis trovita post la pordo; kaj, cxar tio cxi certigis liajn suspektojn, la policano deklaris sin ravita. Vizito al la banko, kie oni sciigis lin, ke kelkmilo da funtoj sterlingaj kusxas tie je la kredito de la mortiginto, kompletigis lian kontentecon.

--Vi povas havi fidon, sinjoro, diris li al Sinjoro Utterson, ke mi nun havas lin bone en la mano. Li sendube perdis la kapon, alie li neniam lasus la bastonon, kaj, antaux cxio, neniam bruligus la cxekaron. Nur per mono li povas ja vivi. Ni havas nenion por fari, krom atendi lin cxe la banko kaj eldoni la afisxetojn.

Tiu cxi lasta afero, tamen, ne estis tiel facila; cxar S-ro Hyde havis malmulte da konatoj, ecx la mastro de la servistino lin vidis nur dufoje, lian parencaron oni povis eltrovi nenie, li estis neniam fotografita, kaj la nemultaj, kiuj povis lin priskribi, tute malkonsentis inter si, laux la kutimo de ordinaraj observantoj. Pri nur unu sola punkto ili konsentis; kaj tiu estis la obsedanta sento de neesprimita kripleco, per kiu la fugxinto impresis tiujn, kiuj lin vidis.

La okazo pri la letero

Estis malfrue en la posttagmezo, kiam S-ro Utterson alvenis al la pordo de D-ro Jekyll, kie li estis tuj enlasita de Poole kaj kondukita malsupren preter la kuirejo kaj trans korton, kiu iam estis gxardeno, gxis la konstruajxo, kiun oni nomis indiferente, la laboratorio aux dissekca cxambro. La doktoro acxetis la domon de la heredintoj de fama hxirurgiisto; kaj cxar liaj propraj gustoj estis pli hxemiaj ol anatomiaj, li sxangxis la destinon de la konstruajxo en la posta parto de la gxardeno. Estis la unua fojo, kiam la legxisto estis akceptita en tiu parto de la logxejo de sia amiko; kaj li observis la malluman senfenestran konstruajxon kun scivolo, kaj cxirkauxen rigardis kun malagrabla sento de strangeco, dum li transiris la operacian teatron, iam amase plenigitan de fervoraj studentoj, nun malplenan kaj silentan, kun la tabloj sxargxitaj de hxemiaj aparatoj, la planko kovrita de kestoj kaj pakpajlo, kaj la lumo malklare falanta tra la nebula kupolo. CXe la transa flanko, sxtuparo suprenkondukis al pordo kovrita de rugxa bajeto[19], kaj tra tiu S-ro Utterson estis fine akceptita en la kabineton de la doktoro. Estis granda cxambro, cxirkaugarnita je vitraj sxrankoj, meblita interalie per spegulego kaj skribtablo, kaj elrigardis sur la korton per tri polvokovritaj fenestroj kun feraj baroj. Fajro brulis sur la kameno, lampo ekbruligita staris sur la kamenbreto, cxar ecx en la domoj la nebulo komencis kusxi dense, kaj tie, proksimege de la varmo, sidis Doktoro Jekyll, sxajne morte malsana. Li ne starigxis por akcepti sian vizitanton, sed etendis nekore la manon kaj bonvenigis lin per sxangxita vocxo.

--Kaj nun, diris S-ro Utterson, tuj post la eliro de Poole, vi auxdis la novajxon, cxu ne?

La doktoro tremetis.

--Oni kriis gxin sur la placo, li diris. Mi
auxdis tion de mia mangxocxambro.

--Unu vorton, diris la legxisto. Carew estis mia kliento, sed tio vi ankaux estas; kaj mi volas scii, kion mi devas fari. Vi ja ne estis suficxe freneza, kasxi ie tiun cxi kanajlon?

--Utterson, mi jxuras antaux Dio, ekkriis la doktoro, mi jxuras antaux Dio, ke mi neniam revidos lin plu. Mi ligas min al vi per mia honoro, ke mi de nun cxesigos cxian rilaton kun li en tiu cxi mondo. CXio finigxis. Kaj, efektive, li ne bezonas ian helpon; vi ne konas lin kiel mi; li estas for el dangxero, tute for el dangxero. Atentu miajn vortojn, oni pri li ne auxdos plu.

La legxisto auxskultis malgaje. Ne placxis al li la febra maniero de lia amiko.

--Vi sxajnas tre certa pri li, li diris, kaj por vi mem mi esperas, ke vi estos prava. Se okazus proceso, via nomo eble aperus.

--Mi estas tute certa pri li, respondis Jekyll, por tio mi havas sciobazon, kiun mi povas konfidi al neniu. Sed estas unu afero, pri kiu vi povas min konsili. Mi ricevis--mi ricevis leteron, kaj min embarasas decidi, cxu mi devus montri gxin al la polico. Mi volus lasi la aferon en viaj manoj, Utterson; vi jugxus sagxe, mi estas certa, tiel grandan konfidon mi havas al vi.

--Vi timas, mi supozas, ke gxi povus konduki al lia trovigxo, cxu ne? demandis la legxisto.

--Ne, diris la alia. Mi ne povas diri, ke min tusxas, kio farigxos Hyde, kun li mi ne rilatos plu. Mi pensis pri mia propra reputacio, kiun cxi tiu malaminda afero iom kompromitis.

Utterson pripensadis iom. Lin mirigis la egoismo de lia amiko kaj, tamen, trankviligis lin.

--Nu, li diris fine, permesu, ke mi vidu la leteron.

La letero estis skribita laux stranga vertikala maniero, kaj subskribita <<Edward Hyde>>; kaj gxi sciigis, suficxe mallonge, ke la bonfarinto de la skribinto, D-ro Jekyll, al kiu li estis de longe tiel malinde repaginta milon da favoroj, ne bezonas timi pri lia sendangxereco, cxar li havas rimedojn por forkuri, al kiuj li havas absolutan fidon. Suficxe placxis al la legxisto cxi tiu letero; gxi donis pli bonan aspekton al la intimeco, ol li jam atendis, kaj li kulpigis sin pro kelkaj siaj antauxaj suspektoj.

--CXu vi havas la koverton? li demandis.

--Mi bruligis gxin, respondis Jekyll, antaux ol konscii kion mi faris; sed gxi portis nenian stampon de l' posxto. Oni alportis gxin private.

--CXu mi konservu cxi tion kaj dormu sur
gxi?[20] demandis
Utterson.

--Mi deziras, ke vi decidu por mi tute, estis la respondo. Mi perdis cxian fidon al mi mem.

--Nu, mi pripensos, diris la legxisto. Kaj nun unu vorton plu. Estis Hyde, cxu ne, kiu diktis la kondicxojn en via testamento pri tiu malapero?

La doktoron sxajne kaptis eksveno. Li kunpremis la lipojn kaj jesis per kapsigno.

--Tion mi divenis, diris Utterson. Li intencis pereigi vin. Nur iom plu, kaj vin jam estus trafinta la morto.

--Min trafis io multe pli efika, respondis solene la doktoro. Min trafis averto--ho Dio! Utterson, kia averto!

Kaj li momente kovris la vizagxon per la manoj.

Elirante, la legxisto haltis kaj iom kunparoladis kun Poole.

--Oni hodiaux alportis leteron, li diris. Kian aspekton havis la portinto?

Sed Poole estis certega, ke nenio venis krom posxte, kaj ecx tiel nur cirkuleroj. CXi tiu novajxo forsendis la vizitinton kun renovigitaj timoj. Evidente la letero alvenis per la laboratoria pordo. Eble ja gxi estis skribita en la kabineto, kaj se tiel estas, gxi devas esti jugxata alie kaj traktata kun tiom pli da singardemo. La jxurnalvendistoj, dum li iris, sinrauxkige kriegis lauxlonge la trotuaroj:

--Speciala eldono! Terura mortigo de Parlamentano!

Tio estis la funebra parolado jam de unu amiko kaj kliento. Kaj li ne povis ne timi, ke la bonfamo de ankoraux alia amiko estos tirata malsupren en la turnigxado de l' skandalo. La decido, kiun li devos fari estis almenaux iom delikata; kaj memfida kvankam li estis laux kutimo, li komencis dorloti deziron, havi ies konsilon.

Baldaux poste, li sidis cxe unu flanko de sia propra kameno, kun S-ro Guest[21], sia cxefkomizo, cxe la alia, kaj meze inter ili, je delikate kalkulita distanco de la fajro, staris botelo da ia speciala malnova vino, kiu de longe kusxadis nesunumata en la fundamentoj de lia domo. La nebulo ankoraux dormis pendfluge super la droninta urbo, kie la lampoj lumetis kiel karbunkoloj, kaj tra la obtuziganta kasxanta amaso de tiuj falintaj nuboj la procesio de la vivo de l' urbo ankoraux enruligxadis tra la grandaj arterioj kun sonego kvazaux de potenca vento. Sed la cxambro estis gaja en la lumo de l' fajro. En la botelo la acidoj estis jam de longe solvigxintaj; kun la dauxrado de l' tempo la imperia tinkturo dolcxigxis tiel same, kiel la koloro en koloritaj fenestroj alprenas nuancojn pli ricxajn; kaj la ardeco de varmegaj auxtunaj posttagmezoj sur montetflankaj vinberejoj estis preta liberigxi kaj distri la nebulojn de Londono. Nesenteble la legxisto fandigxis. Al neniu li kasxis malpli da sekretoj, ol al S-ro Guest. Li ja ne estis cxiam certa, ke li kasxis tiom, kiom li intencis. Guest ofte iris al la doktora domo pri aferoj. Li konis Poole, li povis apenaux ne rimarki la intimecon de S-ro Hyde en tiu domo; li povus fari konkludojn. CXu do ne estus konsilinde, ke li vidu leteron, kiu tiun misteron klarigas? Kaj antaux cxio, cxar Guest, estante fervora studanto kaj kritikanto de skribmanieroj, konsiderus la konfidon natura kaj kompleza? Guest plie estis konsilemulo; li apenaux legus tian strangan dokumenton, ne eldirante rimarkon, kaj laux tiu rimarko S-ro Utterson povos direkti sian estontan agadon.

--Estas malgxoja afero pri Sir Danvers, li diris.

--Ja efektive gxi estas, sinjoro. GXi elvokis grandan publikan senton, respondis Guest.--Kompreneble la krimulo estis freneza.

--Mi multe dezirus auxdi vian opinion pri tio, respondis Utterson. Mi havas cxi tie dokumenton de li skribitan; estas tute inter ni, cxar mi apenaux scias, kion fari pri gxi: ecx plej bonaspekte la afero estas malbela. Sed jen, tute laux via speciala intereso: auxtografo de mortiginto.

La okuloj de Guest plibrilis, kaj li tuj komencis esplori gxin pasie.

--Ne, sinjoro, li diris, ne freneza; sed estas stranga skribmaniero.

--Kaj laux cxiuj diroj ankaux tre stranga
skribinto, aldonis la legxisto.

GXuste en tiu momento la servisto eniris kun
letereto.

--CXu tiu estas de D-ro Jekyll, sinjoro? demandis la komizo. Mi pensis, ke mi rekonas la skribon. CXu estas io privata, S-ro Utterson?

--Nur invito al vespermangxo. Kial? CXu vi
deziras gxin rigardi?

--Momenton. Mi dankas vin, sinjoro, kaj la komizo metis la du foliojn flankon cxe flanko kaj zorge komparis ilian enhavon.

--Dankon, sinjoro, li fine diris, redonante ambaux, estas tre interesa auxtografo.

Okazis longa pauxzo, dum kiu S-ro Utterson batalis kontraux si mem.

--Kial vi komparis ilin, Guest? li subite demandis.

--Nu, sinjoro, respondis la komizo, estas iom rimarkinda simileco; la du skribmanieroj estas laux multaj punktoj identaj, nur malsimile klinitaj.

--Iom strange, diris Utterson.

--Ja estas, kiel vi diras, iom strange, respondis Guest.

--Bone estus, ne paroli pri tiu cxi letero, vi komprenas, diris la mastro.

--Jes, sinjoro, diris la komizo, mi komprenas.

Sed S-ro Utterson, tuj kiam li estis sola tiun nokton, ensxlosis la leteron en sia forta kofro, kaj tie gxi ripozadis de tiam antauxen.

--Kio! li pensis, Harry Jekyll falsi por mortiginto!

Kaj lia sango malvarmigxis en liaj vejnoj.

La rimarkinda okazo pri Doktoro Lanyon

La tempo pasadis; miloj da funtoj sterlingaj estis proponitaj kiel rekompenco, cxar la morto de Sir Danvers ofendis kiel publika malfelicxo, sed S-ro Hyde estis malaperinta el la sciado de la polico kvazaux li neniam ekzistis. Oni ja elfosis multon pri lia estinta vivado, kaj cxio estis malbonfama; rakontoj elsaltis pri lia krueleco tiom senkompatema kiom perforta; pri lia malnobla vivado, pri liaj strangaj kunuloj, pri la malamo, kiu sxajnis cxirkauxi lian karieron; sed pri lia nuntempa kasxejo, ne ecx murmureto. De l' tempo, kiam li forlasis la domon en Soho, la matenon de la mortigo, li simple malaperis; kaj iom post iom, kun la pasado de la tempo, S-ro Utterson komencis perdi la unuan varmegecon de sia timo kaj pli kvietigxi en si mem. La morto de Sir Danvers estis liaopinie pli ol kompensita per la malapero de S-ro Hyde. Jam kiam tiu malbona influo estis forigita, nova vivo komencigxis por Doktoro Jekyll. Li elvenis el sia soleco, renovigis rilatojn kun siaj amikoj, farigxis denove ilia familiara gasto kaj regalanto; kaj, kvankam li estis cxiam konita kiel bonfaranto, li nun estis ne malpli fama pro sia pieco. Li estis tre okupata, li estis multe en la libera aero, li faris la bonon; lia vizagxo sxajnis malfermigxi kaj pliheligxi, kvazaux pro interna konscio de servofarado; kaj dum pli ol du monatoj la doktoro vivis en paco.

La 8-an de januaro, Utterson estis mangxinta cxe la doktoro kun malgranda invititaro; Lanyon cxeestis; kaj la vizagxo de la mastro rigardis de unu al la alia kiel en la pasintaj tagoj, kiam la trio estis nedisigeblaj amikoj.

La 12-an, kaj ree la 14-an, la pordo restis fermita kontraux la legxisto.

--La doktoro ne povas forlasi la domon, Poole diris, kaj li akceptas neniun.

La 15-an, li ree provis kaj ree estis rifuzita; kaj, kutiminte dum la lastaj du monatoj vidi sian amikon jam preskaux cxiutage, li trovis cxi tiun revenon al la soleco iom peza sur sia animo. La kvinan nokton, li invitis Guest vespermangxi kun li, kaj, la sesan, li iris al D-ro Lanyon.

Tie almenaux oni ne rifuzis enlasi lin; sed enirante, li estis terurita pro la sxangxo okazinta en la mieno de la doktoro. Mortordono estis legeble skribita sur lia vizagxo. La iama rozkolora vizagxo estis paligxinta; la karno konsumigxis; li estis videble pli senhara kaj pli maljuna; kaj, tamen, ne estis tiom tiuj signoj de rapidega fizika disfalo, kiuj altiris la observadon de la legxisto, kiom rigardo el la okulo kaj eco de maniero, kiuj sxajnis atesti pri ia profunde kusxanta teruro de la mento. Ne versxajne estis, ke la doktoro timas la morton; kaj tion tamen Utterson estis tentata suspekti.

--Jes, li pensis, li estas kuracisto, li sendube konas sian propran staton, kaj scias, ke liaj tagoj estas kalkulitaj; kaj la scio estas pli, ol li povas toleri.

Kaj tamen, kiam Utterson parolis pri lia malsana aspekto, estis kun sxajno de granda firmeco, ke Lanyon deklaris sin kondamnita al la morto.

--Min trafis granda sxoko, li diris, kaj mi neniam resanigxos. Estas afero nur de semajnoj. Nu, la vivado estis agrabla; mi sxatis gxin, jes, sinjoro, mi kutimis gxin sxati. Mi foje pensas, ke se ni scius cxion, ni pli gxojus foriri.

--Jekyll estas ankaux malsana, diris Utterson, cxu vi vidis lin?

Sed la vizagxo de Lanyon sxangxigxis, kaj
li levis tremantan manon.

--Mi volas nek vidi nek auxdi plu pri D-ro Jekyll, li diris per lauxta sxancelata vocxo. Kun tiu persono mi ne rilatos plu, kaj mi petas, ke vi evitu cxian aludon al iu, kiun mi konsideras mortinta.

--Tut, tut! diris S-ro Utterson. Kaj tiam, post longa pauxzo:

--CXu mi ne povas fari ion? li demandis, ni estas tri tre malnovaj amikoj, Lanyon; ni ne vivados suficxe longe, por fari aliajn.

--Nenio estas farebla, respondis Lanyon, demandu al li mem.

--Li ne volas akcepti min, diris la legxisto.

--Tio min ne surprizas, estis la respondo. Iam, Utterson, kiam mi estos mortinta, vi eble sciigxos pri la praveco kaj malpraveco de cxi tiu afero. Mi ne povas diri. Kaj dume, se vi povas sidadi kun mi kaj paroladi pri aliaj aferoj, pro Dio restu kaj tiel faru; sed, se vi ne povas eviti tiun malbenitan temon, je la nomo de Dio foriru, cxar tion mi ne povas elporti.

Alveninte hejmen, Utterson tuj sidigxis kaj skribis al Jekyll, plendante pri sia eksigo de lia domo, kaj demandante la kauxzon de cxi tiu malfelicxa disigxo rilate Lanyon; kaj la morgauxa tago alportis al li longan respondon, jen tre kortusxante verkitan, jen kun senco mallume mistera. La malpaco kun Lanyon estis nekuracebla.

--Mi ne kulpigas mian malnovan amikon, Jekyll skribis, sed mi partoprenas lian opinion, ke ni devas neniam revidi unu la alian. Mi intencas de nun vivadi en ekstrema soleco; vi devos ne esti surprizata, nek dubi pri mia amikeco, se mia pordo estos ofte fermata ecx kontraux vin. Vi devos toleri, ke mi iradu laux mia propra malluma vojo. Mi faligis sur min punon kaj dangxeron, kiujn mi ne povas nomi. Se mi estas la cxefa el pekintoj, mi estas ankaux la cxefa el suferantoj. Mi ne povis pensi, ke tiu cxi tero havas lokon por suferoj kaj teruroj tiel animsxancelantaj; kaj por malpezigi tiun cxi fatalon, vi povas fari nur cxi tion: respekti mian silentadon.